Donostia-San Sebastián, 1 - 01010 VITORIA-GASTEIZ Tef. 945 01 81 83 - Fax 945 01 83 36 - E-mail: huisvedu@ej-gv. es HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA Hezkuntza sailburuordetza DEPARTAMENTO DE...   [More]

Donostia-San Sebastián, 1 - 01010 VITORIA-GASTEIZ
Tef.
945 01 81 83 - Fax 945 01 83 36 - E-mail: huisvedu@ej-gv.
es
HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE
ETA IKERKETA SAILA
Hezkuntza sailburuordetza
DEPARTAMENTO DE EDUCACIÓN,
UNIVERSIDADES E INVESTIGACIÓN
Viceconsejería de Educación
DIAGNOSTIKO EBALUAZIOARI BURUZ HEZKUNTZA
SAILBURUORDEAK EAEko IKASTETXEEI EGITEN DIEN
JAKINARAZPENA.

Zuzendari jn.
/and.
hori:
Hurrengo egunetan argitara emango da EHAAn Euskal Autonomia Erkidegoko
ikastetxeetan diagnostiko-ebaluazioaren prozesua arautzen duen Hezkuntza,
Unibertsitate eta Ikerketa sailburuaren agindua, Hezkuntzaren Lege Organikoak (LOEk)
eta 175/2007 Dekretuak, EAEn Oinarrizko Hezkuntzaren curriculuma ezartzen duenak,
xedatutakoaren arabera.

Idazki honen bidez Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila ebaluazio mota
honetan interesatuta dagoela jakinarazi nahi dizut.
Izan ere, hezkuntza-sistemaren
funtzionamenduari buruzko diagnostiko orokorra egin nahi du ebaluazio mota horrek
eta, oraingo kasuan, Lehen Hezkuntzako 4.
kurtsoko eta Derrigorrezko Bigarren
Hezkuntzako 2.
kurtsoko gure ikasleek duten mailari buruzkoa, irakatsi eta ikasteko
prozesuaren funtsezko osagaiak diren oinarrizko gaitasunei dagokion diagnostikoa, hain
zuzen.

Aipatutako aginduaren arabera, zortzi hauek dira ebaluatu beharreko gaitasunak:
a) Zientzia-, teknologia- eta osasun-kulturarako gaitasuna
b) Ikasten ikasteko gaitasuna
c) Matematikarako gaitasuna
d) Hizkuntza-komunikaziorako gaitasuna
e) Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko gaitasuna
f) Gizarterako- eta herritartasunerako gaitasuna.

g) Giza eta arte-kulturarako gaitasuna.
.

h) Norberaren autonomiarako eta ekimenerako gaitasuna.

Gaitasun horiek era progresiboan ebaluatuko dira.
Horregatik, a), c) eta d)
gaitasunak besterik ez dira 2008/2009 ikasturte honetan ebaluatuko eta horien artean
Hizkuntza-komunikazioarenak hemengo bi hizkuntza ofizialak, euskara eta gaztelania
hartuko ditu kontuan.
Hurrengo ikasturteetan beste gaitasunen ebaluazioak egingo dira.

Hezkuntzaren kalitatea eta zuzentasuna hobetzeko lagungarri izango diren plan
edo neurriak proposatu ahal izateko asmoz, kurtso horietako ikasleen diagnostiko
esanguratsu bat eduki nahi da eskuartean.
Diagnostiko hori eskuratzeko, ikastetxeak
bere ebaluazio prozesuetan ekoiztutako emaitzez gain, orain egingo den kanpoko
diagnostiko-ebaluazio honen bidez emaitza gehigarri lagungarriak bildu nahi dira.

  [Less]

UNITATE DIDAKTIKOA: Gaiak:  8. gaia: HERRIA: ELKARREKIN BIZI GARA.  9. gaia: INGURUNEA ZAINTZEN. Urtxintxa, H. H. 5 urte, koord. Saez Maite, Elkarlanean S. L. 2001, Donostia. Izenburuak:  8....   [More]

UNITATE DIDAKTIKOA:
Gaiak:
 8.
gaia: HERRIA: ELKARREKIN BIZI GARA.

 9.
gaia: INGURUNEA ZAINTZEN.

Urtxintxa, H.
H.
5 urte, koord.
Saez Maite, Elkarlanean S.
L.
2001, Donostia.

Izenburuak:
 8.
gaia: KALEAN GORA, KALEAN BEHERA.

 9.
gaia: ZABORRIK GABE, HOBE!
Testuingurua:
Gai hauek batera lantzea proposatu zidan irakasleak; alde batetik, programazioarekin
atzeratuta gabiltzalako; eta bestaldetik, klaseko dinamika ez apurtzeko, umeak lan egiteko erara
ohituta baitaude eta errutinak garrantzi handia daukatelako adin honetan.
Hala eta guztiz ere, liburuak
aurkezten dituen ekintza ugarien artean, nahi nituenak aukeratzea, moldatzea eta berriak sortzea
eskaini zidan txokoak eta korruak mantenduz.
Honetarako, irakaslearen iritziaz eta aholkuaz baliatu
naiz.

Gaiari hasiera emateko, apirilaren 21an, Gemmak galdera sorta bat egin zizkion haurrei,
zortzigarren gaiaren horma-irudiaz lagunduta (herriko plaza), horren inguruan elkarrizketa sortuz.

Ondoren, bi gaien ipuinak ordenagailuan jarri zizkion; hau, oso baliabide hona iruditzen zait bi
euskarri baititu (ikus eta entzumenekoa).
Ipuinak lantzeko erabiltzen dituen beste baliabide bat
kantak dira, hauek egunero entzuten ditugu memorizatu arte.

Lehenengo ipuinean, Erraldoi Berekoia-n, berekoitasuna gai nagusia izan arren, herriko
bestelako osagaiak ere lantzen dira; hala nola, lorategiak, jolas tokiak.
.
.
Eta bigarrenean, Hiritik
Mendira-n, gizakion jarduerek naturari egiten dien kaltea.

Ikus dezakegunez, gaiak nahiko zabalak dira, beraz, joko handia ematen dute lan egiteko
orduan.
Honela ba, herriarekin lotuta, bide hezkuntza lantzea aproposa zirudien, gida liburuak
aholkatzen duen moduan.
Eta naturari dagokionez, birziklapena lantzea egokiena iruditu zait, nahiz
eta gidatik aldendu; eskolak jarraitzen duen Agenda 21-n mesederako.

Arestian esan bezala, klaseko dinamika ez apurtzea gomendagarria litzateke, beraz, ikasgelan
betiko jarduerak burutuko ditugu.
Edonola ere, eskolaren azken hilabetetan gaudela kontuan hartu
beharra daukat eta haurrak nahiko aspertuta ikusten dira eguneroko ekintzetan; arrazoi honengatik, bi
irtenaldia egitea proposatu nion Gemmari.

IRIZPIDE METODOLOGIKOAK:
Ikuspegi globalizatzailea eta eraikitzailea dira proiektu honek jarraitzen
dituen irizpideak.
Hauek oso egokiak ikusten ditut.
Alde batetik, hezkuntza etapa honen ezaugarririk
nabarmenetako bat haurraren izate globala baita, funtsean, pertsonaren dimentsio guztiak oso estuki
lotuta daudela esan daiteke, eta ezin dira bakoitza bere aldetik garatu.
Beste aldetik, eraikitzailea
izateak lanari zentzua ematen diolako eta ikasketa esanguratsuak sustatzen baitira; era honetan,
jarduerak ez dira era isolatuan eta testuingurutik kanpo aurkezten, baizik eta, testuinguru baten
barruan zentzua eta funtzionaltasuna izaten dituzten jarduerak proposatzen dira.
Modu berean,   [Less]

Egiten eta ekiten ikasi Txanelan 1 / 57 5. EGITEN ETA EKITEN IKASI Sarrera Egungo errealitateak bi ezaugarri garrantzitsu ditu. Batetik, elkarrekiko mendekotasuna gero eta handiagoa da munduan, eta, bestetik,...   [More]

Egiten eta ekiten ikasi Txanelan
1 / 57
5.
EGITEN ETA EKITEN IKASI
Sarrera
Egungo errealitateak bi ezaugarri garrantzitsu ditu.
Batetik, elkarrekiko
mendekotasuna gero eta handiagoa da munduan, eta, bestetik, natura aldakorra da
(eta gero eta azkarrago ari da aldatzen).
Faktore askok aldatzen dute errealitatea,
eta gure “parte hartze aktiboa” faktore horietako bat izan daiteke.

Lehen, aldaketa handiak hautemateko, zenbait belaunaldi behar ziren; egun, ordea,
belaunaldi beraren barruan gero eta azkarrago izaten diren aldaketa bizien lekuko
gara.
Gaur, beharrezkoa da, inoiz baino gehiago, ikasleek errealitateaz eta
elkarrekiko mendekotasunaz hausnartzea, errealitate hobeak imajinatzea/amestea
eta adierazpen/egite horretan parte hartzea, betiere aurrera eramandako ekintzen
eragina ebaluatuz.

Horregatik, pertsonen hezkuntzaren alderdi giltzak bilakatu dira ikuspegi orokorra
garatzea, aldaketa kudeatzea eta aldaketa horretara egokitzea.
Ekitea beharrezkoa
da, bizitzan modu aktiboan eragiteko, eta ondorioz hezkuntzan ekimen
ekintzailearen konpetentzia garatzea ezinbestekoa bilakatu da.

 Ekintzailetzaren definizioa eta ezaugarriak
Ekimen ekintzailea diogunean ideiak ekintza bihurtzeko pertsona batek duen
konpetentziaz ari gara.
Ekintzailea aldaketa eta eraldaketa eragiten duen pertsona
da.
Arazo bati aurre egiterakoan edo egoera–problema bat ebazterakoan ikuspegi
originala eta berritzailea sortu eta eragiten duena.
Proiektuak sortu, haietan sinetsi
eta beraien alde arriskatzeko joera duena.

Ekintzaile hitza berehala lotzen da enpresa-munduarekin.
Europako Kontseiluaren
eta Parlamentuaren gomendioetan espresuki adierazten da Ekimenerako zentzua
eta espiritu enpresa bezala definituz.
Baina hezkuntzaren xedeen ikuspegitik
sormenak eta ekimenerako zentzuak dimentsio zabalagoa hartu behar du.
Ikasleak
derrigorrezko eskolaldiaren amaierarako bizitzako edozein esparrutan eta egoeratan
ekintzaile, parte hartzaile eta eragile izateko prestaketa eta konpetentzia garatua
izan behar du.

Konpetentzia horrek zerikusia du, besteak beste, ideiak ekintza bihurtzearekin,
sormenarekin, berrikuntzak eragitearekin, erabakiak eta ardurak hartzearekin,
arriskuak onartzearekin, helburuak lortzeko proiektuak taldean planifikatu eta
kudeatzearekin.

Jarrera ekintzailea erakusten duten pertsonek, besteak beste, ezaugarri hauek
izaten dituzte:
Ideiak sortzen dituzte.
Helburua argiak izaten dituzte, eta horiek lortzeko
motibazioak eraginda, informazioa aztertu, interpretatu, gorde, eta erabiltzen dute,
ideia berriak sortzeko.
Era honetan, ezagutza eraikiz doaz, edo beste modu batean
esanda, ikasten ikasi konpetentzia garatuz doaz.

Komunikatzaile onak dira.
Sortutako ideiak aurrera eraman behar horretan
pertsona arteko harremanak funtsezkoak jotzen dituzte.
Harreman horiek
bideratzeko eta helburuak lortzeko, komunikazio trebeziak garatzen dituzte:   [Less]

175Karmele Etxabe eta Larraitz Garmendia - ONDORIOAK Azken boladan zer pentsatu ugari eman duen gaia da euskalkien erabilerarena. Orain dela hogeita hamabost urte hasi ginen euskara batua sortu eta esparru...   [More]

175Karmele Etxabe eta Larraitz Garmendia - ONDORIOAK
Azken boladan zer pentsatu ugari eman duen gaia da euskalkien erabilerarena.
Orain
dela hogeita hamabost urte hasi ginen euskara batua sortu eta esparru guztietara zabaltzeko ahalegina egiten: eskola, unibertsitatea, kazetaritza, zientzia.
.
.
Ez da makala izan
lortutakoa.
Argi dago euskara batua sortu ez balitz hizkuntzaren osasuna ez litzatekeela bera izango, baina ibilbide horretan jorratu gabeko lurrik ere geratu da.

Ez dugu asmatu euskalkien alorra lantzen.
Uste izan dugu euskara batua nahikoa
zela euskarak aurrera egin zezan, baina orain konturatu gara oker geundela.
Euskarak
orain arte iraun badu, familian, lagunartean eta, oro har, harreman estuetan erabili izan
delako iraun du.
Eta aurrera ere, eremu horietan erabiliz gero iraungo duela uste dugu.

Horregatik, gure ekarpen apal honetan euskalkiaren erabilera eremuari dagozkion
zenbait ohar egin nahi ditugu.
Atal hau ahozkoaren erabileran eta idatzizkoarenean
banatuko dugu.

EUSKALKIAREN AHOZKO ERABILERA
Zaldibian ahozko jardun guztia euskalkian egiten da.
Gure ustez, honek horrela izaten
jarraitu behar du.
Hala ere, bereizketa egingo dugu lagunarteko jardunaren eta jardun
jasoaren artean.

Lagunartekoaren gainean ez dugu araurik emango.
Zaldibiako lagunarteko hizkerak
badu, noski, zer hobetua.
Batez ere gazteen hizkeran, gabezia handi samarrak ditugu.

Sormen lanean gaztelania dugu eredu maizegi, eta horrek gazteen jarduna zikindu egiten du.
Jardun hori erdarakadez, esapide artifizialez, jatortasunik gabeko egiturez, eta
hitz zelebreez lepo dago.

Hauek denak saihestea litzateke lorpen handiena eta hizkuntzak aurrera egiteko
beharrezko arnasa.
Lanean zehar, horretarako lanabesak eskaini ditugu guk, baina helburu hori gauzatzeko lan zehatzagoa behar da, eta guk geuk, oraingoz, honetan utziko
dugu.

O N D O R I O A K
E U S K A L K I A R E N E R A B I L E R A   [Less]

Eboluzioaren teoria zenbait froga objektibotan oinarritzen da; eta froga horien arabera, izaki bizidunek eboluzionatu egiten dute. Besteak beste, froga horiek morfologikoak, biogeografikoak, paleontologikoak,...   [More]

Eboluzioaren teoria zenbait froga
objektibotan oinarritzen da; eta froga
horien arabera, izaki bizidunek
eboluzionatu egiten dute.
Besteak beste,
froga horiek morfologikoak,
biogeografikoak, paleontologikoak,
enbriologikoak eta biokimikoak dira.

Horiexek aztertuko ditugu ondoren.

Froga morfologikoak
Izaki bizidunen edo fosilen organoen
morfologiaren azterketa konparatuan
oinarritzen dira.
Anatomia konparatuaren
bidez, zenbait espezietako organoen
arteko parekotasunak eta ezberdintasunak
aztertzen dira.
Horren arabera, organoak
homologoak, analogoak eta bestigialak
izan daitezke.

Organo homologoak jatorri enbrionario
bera eta antzeko barne egitura dutenak
dira.
Hala eta guztiz ere, funtzio
ezberdinak izaten dituzte, habitat
ezberdinetara moldatzeko egokituz joan
direlako.
Esate baterako, zaldien hankek,
saguzarren hegoek eta baleen hegalek
hezur egitura oso antzekoa duten arren,
oso bestelako funtzioak dituzte: ibiltzea,
hegan egitea eta igeri egitea, hurrenez
hurren.

Lotura duten espezieen arteko homologia
morfologikoen kasuan,eboluzioaren
teoriak garai batean arbaso komunen bat
egon zitekeela proposatzen du, eta,
denborak aurrera egin ahala, arbaso
horren organoek garapen ezberdina izan
zutela, espezie bakoitzaren beharren
arabera.

Organo analogoak jatorri enbrionario
ezberdina izan arren, antzeko forma duten
eta antzeko funtzioa betetzen duten
organoak dira.
Organo analogoen adibide
bat intsektuen eta hegaztien hegoak dira:
taxonomikoki inongo loturarik ez duten bi
espezieren egiturak dira, baina bietan
funtzio bera betetzen dute, hegan egitea,
hain zuzen.

Eboluzioaren ikuspuntutik, organo
bestigialak, ez ibiltzearen ondorioz
atrofiatuta geratutako organoak, oso
garrantzitsuak dira.
Gaur egungo izaki
bizidunetan organo murriztu horiek
agertzeak adierazten du organo horiek
beharrezko zituen arbasoren bat izan
dutela noizbait.
Beraz, eboluzioaren
aldetik, badago lotura bat organo murriztu
horiek dituzten organismo bizien eta
antzeko organoak beharrezko dituzten
organismoen artean.

Gizakion kasuan, zuhurragina (hirugarren
hortzaldiaren arrastoa) eta kokzixa
(buztan primitibo baten arrastoa) organo
bestigialen adibide garbiak dira.

Froga biogeografikoak
Ezinezkoa da animalien eta landareen
banaketa geografikoa azaltzea horretarako
interpretazio ebolutiboa erabili gabe: bi
eskualde zenbat eta urrunago egon,
orduan eta ezberdinagoak izango dira
hango landare eta animalia espezieak,
nahiz eta klima oso antzekoa izan.
Esate
baterako, Australiako fauna eta flora
gainerako kontinenteetako flora eta
faunaren aldean hain berezia izateak
(kanguruak eta koalak, adibidez,
Australian bakarrik daude) hedapena
galarazten duen muga bat dagoela
erakusten du, eta muga horren bi aldeetara
bertako espezieek bestelako eboluzioa
izan zutela.

Bestalde, Afrikako eta Hego Amerikako
zenbait espezieren artean dauden
parekotasunak ikusita, noizbait arbaso
komuna izan zutela pentsa daiteke, eta,
duela milioika urte, kontinenteak banatu
zirenean, arbaso hark eboluzio prozesu
ezberdina izan zuenez, espezie ezberdinak
sortu zirela.

Froga paleontologikoak
Paleontologiak ere, erregistro fosilak
aztertzen dituen zientziak, eboluzioaren
teoria berresten duten frogak ematen ditu.

Izan ere, paleontologiari esker,
desagertutako espezieen eta gaur egungo
espezieen arteko antzekotasun batzuk
finkatu dira, eta serie ebolutibo osoak
azaldu ahal izan dira, zaldiarena, adibidez.

Fosilak aztertuta jakin ahal izan dugu
estratu zaharrenetatik berriagotara
agertzen diren fosilen arabera,
organismoak gero eta konplexuagoak
direla (forma konplexuagoen aurretik
forma sinpleak datoz lehenik) eta,
gainera, gero eta ugariagoak direla.

Ekidoen serie filogenetikoa
Horrez gain, datu paleontologikoei esker
espezie batzuk Lurrean noiz agertu ziren
jakin dezakegu, eta haien historia
ebolutiboa ere berreraiki dezakegu.
Gaur
egungo espezieen ezaugarriak agertzen
dituzten fosilak (trantsiziozko formak edo
tarteko formak) aurkitu izana ere
espezieen eboluzioaren froga
gaitzetsiezina da: esaterako,
Archaeopteryx espeziearen fosilak
hegaztiek bezalako lumak eta narrastiek
bezalako buztana eta hortzak ditu.

EBOLUZIOAREN FROGAK   [Less]

Abestiak II AURKIBIDEA A A LA KINKIRRINERA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 A, E, I, O, U. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 AI AMA, AMATXO . . . ....   [More]

Abestiak II
AURKIBIDEA
A
A LA KINKIRRINERA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
A, E, I, O, U.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
AI AMA, AMATXO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
AI BANDIS.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
AITITE MUKUERRETAKO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
AITITE TA AMAMA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
AIZKOLARIA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
AKERRA IKUSI DEGU .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
ALA TUNKI MANGIA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
ALPARGATAK URRATUTA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
ANDRAKILA MARDO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
APALATXO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
APARRETAN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
ARDIAREN KANTA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
ARKAKUSO BAT.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
ARRAUNKETAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
ARRE ARRE MANDOKO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
ARRE-ARRE .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
ASMA ZAK, ASMA ZAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
ASTO ZAHARRARENA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
ASTOAK AJA-JA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
ASTOAREN KAKALIA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
ATZAPARRENA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
AULKIEN JOLASA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
AURPEGIA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
AURRETIK DOANAK EGITEN
DUENA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
AXUN KLA, KLA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
AZAROAK HAMAIKA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
AZOKARA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
B
BAGA, BIGA, HIGA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
BAN-BAN BARABAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
BART NON OTE NINTZEN NI?.
.
.
.
.
.
12
BAT, BI, HIRU TA LAU.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
BEGIRA, BEGIRA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
BEGIRA, BEGIRA NAGO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
BEHIN EDO BEHIN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
BENITO OTSOA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
BI ESKU ITXI HAUETAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
BILBOTIK NATOR.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
BROM, BROM, BROM, TRUMOIA.
.
9
BUBU MESIE!.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
D
DAMEA DAMEA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
DANTZAN IKASTEKO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
DANTZARA TXALOAK JOKA.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
DANTZARI TXIKITXOA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
10
DIN DAN MATUTIAN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
DIN DAN NOR HIL DA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
DINGILIN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
DINGILIN DANGO ETA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
DON DON KIKILIMON .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
DON-DON BELERON.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
E
EGUZKITAN DIN-DAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
ESAN, ESAN AMA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
ESKUTXOA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
ETXAFERO, SUZIRI .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
ETXEAN DUGU TXORIA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
G
GOAZEN BAI ETXERA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
GUK MAITE DITUGU .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
GURE HERRIKO ALKATEA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
H
HAIN URRUN ETXE POSPOLA.
.
.
.
.
.
.
.
6
HAN ZEUDEN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
HANKA HUTSIK, OINUTSIK.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
10
HARRI KOZKOR BATEKIN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
10
HAURTXO HAURTXOA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
HAURTXO POLITA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
HAURTXO TXIKIA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
I
IGURTZIRIK BI ESKUAK.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
IKUSI MAKUSI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
INAUTERIETAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
J
JAIETAN JAI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
10
JAN ETA JAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
JON BRAUN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
JOXEMARI ZAPATALARI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
10
K
KANIKA TXIKIA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
KANUTO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
KATUAREN TESTAMENTUE.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
KILOMETRO BAT OINEZ .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
KIRIKIRIKEN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
KIXKI TA MIXKI TA
KAXKAMELON.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
KLIN KLAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
KOKORORI KOKO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
KORRO TXIRINBOLO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
KORRU, KORRUAN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
4
KORRUAN ALAI-ALAI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
KUA KUA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
KUA-KUA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
KUKU MIKU .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
KUKUAREN ARRASTOAN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
KUKURRUKU.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
L
LASTOZKO ZUBIXE.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
LEHENENGOTXO HORI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
LOA, LOA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
LOGURA NAZ.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
LO-KANTA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
LOTAN NAGO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
M
MAK MIKEL.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
MARIA ANDRESAN KOROTZA.
.
.
.
.
14
MARITXU TEILATUKO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
MARTIN KONKORTSUA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
MARTINTXUNEKO SALAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
MARTUTENEKO TRENA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
MATXALEN KARDU.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
MATXINSALTO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
MILA KILO ZORION.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
MUTIKO (NESKATO) TXIKITXIKIA ZARA ZU.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
N
NAIARI .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
O
O, BUGI, BUGI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
OILO ZAHAR .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
OLARAI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
ORPO PUNTA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
OSTIRALA IRITSI DA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
P
PAILAZOAREN TXORAKERIAK .
10
PARADISUKO ATEAN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
PARISTIK NATORREN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
PINGUI .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
PINTTO PINTTO .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
PLISTI-PLASTA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
PONPIXOLA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
14
R
RAN ROBER RAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
S
SAGU TXIKI.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
SALTOKA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
SANTO TOMASEKO FERIA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
SEHASKA KANTA (BOLONAMOLONA) .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
SOINEAN DARAMAGUN
ORKESTRA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
SOKA GAINETIK .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
SORGINA PIRULINA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
15
T
TRIPERO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
8
TXAKUR BAT EROSI DUT.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
TXALO ETA SALTOKA .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
TXALO PIN TXALO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
13
TXALO-TXALO TXALOKA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11
TXANOGORRITXO.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
TXANTXANGORRIAK BASOAN.
.
.
10
TXERRIKUMEAK .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
5
TXIKI TXIKIA.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
TXIMELETA MENDIAN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
10
TXINBA-TXIN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
TXINKIRRIKITXIN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
12
TXIRIBIPON ETA ZIRIPOT .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
9
TXORIMALO KASKARIN .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
7
TXUTXUPETAN.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
6
U
UDABERRIAN ABIATU NINTZEN 11
UDABERRIAN KANTUZ .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
11   [Less]

HIZKUNTZA IDATZIA (Hasierako galdetegia) 1. Analfabetismoa gaur egungo gizarte modernoetatik kanpo dagoen errealitatea da. Analfabetoa izatea irakurtzen eta idazten ez jakitea bada, ez dago errealitatetik...   [More]

HIZKUNTZA IDATZIA (Hasierako galdetegia)
1.
Analfabetismoa gaur egungo gizarte modernoetatik kanpo dagoen
errealitatea da.

Analfabetoa izatea irakurtzen eta idazten ez jakitea bada, ez dago
errealitatetik kanpo.
Gizarte modernoetan ere gaur egun bada analfabetorik.

Analfabetismoa gizatalde konkretu batzuetan ematen dela ikusi dugu,
bereziki: ijitoetan, klase sozial baxuko inmigranteetan…; bestela esanda,
gizartean integrazio-arazoak dituzten gizataldeetan.

Alfabetatze kontzeptua erlatiboa da, bizi zareneko gizartean erabiltzen ez den
hizkuntza batean alfabetatuta egotea ez baita oso baliagarria (hori gertatzen
zaie inmigrante batzuei).
Gainera, alfabetatze kontzeptua aldagarria ere
bada, kontzeptu horren esanahia aldatuz joan baita denboran zehar.

Adibidez, gu Txinan guztiz analfabetoak gara.
Kaleko kartelak ez dira ageri
gure alfabeto latindarrean eta ez ditugu ulertzen.
Gure herrian ere analfabeto
gara adibidez ez garelako kapaz zenbait lege ulertzeko.
Zuzenbidearen
hiztegi propioa ez dugu ulertzen nahiz eta gure hizkuntzan idatzita egon.

Kode hori arrotza da guretzat, traba terminologikoak dira guretzat.
Berdin
gertatzen zaigu Iberdrolaren fakturarekin.

Gure aitona-amonak euskaldun peto-petoak dira baina batueraz ez dira
moldatzen.
Ez dute Berria egunkaria ulertzen, ETBko albistegiak ezta.

Batueraren erregistroek estropuz egiten dute bere herriko euskalkiarekin
(bizkaierarekin, kasu honetan).   [Less]

2009ko apirila Nº 45 Zkia. • Haur Eskola • Inauteriak • On Bosco Astea: Pailazoak • AB: Kantaldi - Jaialdia Aleluia!! Piztu da Kristo!! Aleluia!! Piztu da Kristo!!

2008ko martxoa Nº 42 Zkia. • Gazteen Legebiltzarra • HH. San Sebastian danborrada • On Bosco astea: Abel Barriola • Inauteriak Jesusen piztuera egunsenti beti berria

Elkarrekin bizitzen ikasi Txanelan 1 / 29 3. - ELKARREKIN BIZITZEN IKASI Sarrera Gaur egungo gizarteek zenbait erronka handi dituzte. Hona hemen horietako batzuk: herritarrak heztea, etniak, nazionalitateak eta...   [More]

Elkarrekin bizitzen ikasi Txanelan
1 / 29
3.
- ELKARREKIN BIZITZEN IKASI
Sarrera
Gaur egungo gizarteek zenbait erronka handi dituzte.
Hona hemen horietako
batzuk: herritarrak heztea, etniak, nazionalitateak eta taldeak elkarrekin bakean
bizi daitezen; gizarte mota bat garatzea, gure gazteek hura eraikitzen parte hartze
aktiboa izan dezaten, beren burua gizartetik babestu edo marjinatu beharrean.

Erronka horiei aurre egiteko, zalantzarik gabe, gizarteak eta hezkuntzak ahalegin
garbia egin behar dute, helburu argien bitartez, bai eta ebaluazio zehatza ere,
lorpenak egiaztatzeko.
XXI.
menderako oinarrizko hezkuntzaren kalitate hobea
lortzeko, ez da nahikoa “gauza bera egitea, denbora luzeagoan”.
Nahitaezkoa da
beste hezkuntza eredu batean pentsatzea, beste garai batzuetatik jasotako aldaera
apaindua bakarrik izan ez dadin.

Elkarrekin bizitzen ikastea, ezagutza transmisioa baino gehiago, gaur
egungo hezkuntzaren ikaskuntza garrantzitsuenetarikoa da.
Alde horretatik, gizarte
demokratikoek balio handiko baliabidea dute, gure inguruan gertatzen ari diren
zenbait aldaketa sozial azkarrei aurre egiteko: herritarren hezkuntza.

1993.
urtearen hasieran, UNESCO erakundeak sustaturiko XXI.
Menderako
Hezkuntzari buruzko Nazioarteko Batzordeak adierazten zuen garrantzitsua zela
herrixka den mundu honetan elkarrekin bizitzen ikastea, bai eta beharrezkoa zela
elkarbizitza hori Bake Kultura baten barnean ulertzea ere.
Jende askoren iritziz,
bizitzarako eta elkarbizitzarako oinarrizko sistema bat ezartzea izan behar du gaur
egungo erakundeek onartu beharreko konpromiso garrantzizkoenetako bat,
herritartasuna erabiltzeari dagokionez.
Esate baterako, Geneva 2001eko
Konferentzien Nazioarteko Zentroaren berrogeita seigarren bileran honako hau
adierazi zuten: “Giza eskubideen eta giza garapenaren alorrean, hezkuntzaren
kalitatea honela defini daiteke: elkarrekin bizitzeko gaitasuna, bai elkarrekin
bizitzen jakiteko eta hori nahi izateko lorpenei dagokienez, bai lorpen horiei
laguntzen dieten baldintzei eta prozesuei dagokienez”.

Hala ere, elkarrekin bizitzearen kontzeptua bera aldatu egiten da denbora
igaro ahala eta kulturen arabera, bai eta hori lortzeko behar diren ikaskuntzak ere.

XXI.
mendean ditugun erronkei erantzuteko, zenbait galderari erantzun beharko
diegu; esate baterako, zein diren gaur egungo ingurunetik ondorioztatzen diren
ezaugarri zehatzak, eta zer erantzun eman diezaiokeen gaur egungo hezkuntzak
egoera horri.

Banakotasun eta komuntasun balioak itxuraz kontrajarriak direnez, ez dira
erraz integratzen gure bizi eta hezkuntza ikusmoldeetan.
Hezkuntza-psikologiako
literatura egile askoren ustez, gizakiak oso errotuta dituen bi joera bateragarri egin
behar dira: batetik, komunitatean bizitzearekin lotuta dagoen segurtasuna bilatzea,
eta, bestetik, gizabanakoen askatasuna erabiltzeko beharra.
Ekonomia garatua
duten gizarte modernoetan, oso erraz ikusten da indibidualismorako eta interes
partikularrerako joera handia dagoela.
Hala ere, gizabanakoek aukeratzeko eta
komunitate justu eta solidarioan bizitzeko duten beharra bateratu egin behar da
ikuspegi horiek dakarten konpromiso etikoarekin.

Dena dela, hezkuntzaren profesionalek gai horri heltzen diogunean, zenbait
galdera egiten ditugu: Zein izan daitezke, ahal izanez gero, XXI.
mendeko
erakundeetan garatu behar diren balioei eta konpetentziei buruzko akordioak? Non   [Less]

Espezieak eta espeziazioa Gene multzo bera duten eta ondorengo emankorrak sor ditzaketen organismoen multzoa da espeziea. Espeziazioa esaten zaio aurretik zegoen espezie batetik abiatuta beste espezie bat sortzen...   [More]

Espezieak eta espeziazioa
Gene multzo bera duten eta ondorengo emankorrak sor
ditzaketen organismoen multzoa da espeziea.

Espeziazioa esaten zaio aurretik zegoen espezie batetik
abiatuta beste espezie bat sortzen duten prozesuei.

Espeziazioa gertatzeko, funtsezkoa da ale ugalkorren
isolamendua gertatzea; hau da, funtsezkoa da espezie bereko
bi populazioren artean geneen fluxu etengabea nola edo hala
etetea.

Hainbat modutan gerta daiteke isolamendua.
Populazioen
isolamendu geografikoa da moduetako bat.
Hesi geografiko
bat agertzen da; esate baterako, lehendik ez zegoen
mendikate bat azaltzen da, edo kontinente-masak banatu
egiten dira.

Populazio bakoitzaren hasierako material genetikoa mailaz
maila bereizten joaten da, mutazioaren eta birkonbinazioaren
bidez.
Aldaketa horietan eragina du hautespen naturalak; izan
ere, ingurunearen ezaugarrien eta baliabideen arabera,
fenotipo mesedegarrienak bultzatzen ditu.
Hori dela-eta,
populazio bakoitzak era batera eboluzionatuko du.

Hortaz, denboraren poderioz, populazioak ez dira berdinak
izango, ez jokabidean, ez itxura morfologikoan, ez eta itxura
fisikoan ere.
Bi espezie sortuko dira, horrela.
Hesi
geografikoa desagertuko balitz, bi espezieen banakoak ezingo
lirateke berriro ugaldu elkarren artean.

Eboluzionatzen ari den populazioak espezie desberdin bat
eratu ahal izateko beharrezkoa da isolaturik egotea.

Ingurunera egokitzeko prozesu mantso bat da.
Isolamendumotaren arabera honakoak bereiz daitezke:
Espeziazio alopatrikoa: populazioa bi zatitan banandua
geratzen da, barrera geografiko bat dela medio.

Espeziazio sinpatrikoa: dibergentzia hori eremu berean
gertatzen da.
Gurutzamendua eragozten duten barrerak ez
dira geografikoak, biologikoak baizik, ugalketaisolamenduaren mekanismo deituak (UIM), hain zuzen ere.

Mekanismo horiek bi motatakoak izan daitezke: mekanismo
postzigotikoak eta prezigotikoak.
Mekanismo prezigotikoen
adibideak hauek izan daitezke:
•Isolamendu ekologikoa: lurralde bera okupatzen duten
populazioak habitat desberdinetan bizi dira, eta ez dute
elkarrekiko harremanik.
Adibidez, espezie fitoparasitarioak.

•Urtaroko isolamendua: ernalketa urteko sasoi desberdinetan
edo eguneko une desberdinetan gertatzen da.

•Isolamendu etologikoa: ar eta emeen artean ez dago
erakarpen sexualik, edo, baldin badago, oso ahula da.

•Isolamendu mekanikoa: animalien arteko kopula edo
landareen arteko polinizazioa eragozten du, ugalketarako
egitura bateraezinak edukitzeagatik.

•Isolamendu gametikoa: gameto arrak eta emeak ez dira
erakartzen.

Mikroeboluzioa eta makroeboluzioa
Mikroeboluzioa eta makroeboluzioa eboluzio prozesuaren bi
maila dira.

Mikroeboluzio hitza erabiltzen dugu espezie berean
gertatzen diren aldaketa multzoa izendatzeko: antzeko
espezieak sortzen dituzten prozesuen multzoa da.

Populazioan gertatzen diren aldaketa txikiak dira, baina
espezie berriak sor ditzakete.
Esate baterako, Galapago
uharteetan 13 txonta espezie bizi dira: moldaerazko
erradiazio bidez sortu ziren denak, Ekuadorretik artxipelago
horretaraino iritsi zen txonta arbaso beretik abiatuta.

Espeziazio-kasu bat: Galapagoetako txontak
Galapagoetan, espeziazioaren adibide argi bat dago.

Uhartedia kontinentetik urrun dago.
Galapagoak hamahiru
sumendi-uharte handiz eta sei uharte txikiz osatuta daude.

Horrez gain, hainbat uhartetxo harritsu ere baditu.
Bakoitzak
bere ingurumen-ezaugarriak ditu, eta hori dela-eta, bere
baliabideak ditu, besteetan ez dauden baliabideak.

Uharte horietan hamahiru txonta espezie bizi dira.

Tamainari eta mokoen formari erreparatuz gero dira, batik
bat, desberdinak.
Hegazti horiek antza dutela ikusita, arbaso
bera izan zutela pentsa dezakegu.
Ziur asko, haize alisioek
eramanda iritsiko zen kontinentetik.
Uharte bakoitzean
baliabideak ustiatzeko modu bat zegoenez, txonten mokoen
formak garrantzia zuen elikagaiak lortzeko.
Hautespen
naturalaren bidez, uharte bakoitzean mota bateko txonten
populazioak ugaldu ziren.
Mokoaren formaren arabera,
txonta batzuek hobeto lortzen zituzten elikagai mota batzuk;
besteak beste, fruitu lehorrak, intsektuak eta baiak.

Uharte batetik bestera distantzia handia zegoenez, oso zaila
zen bateko eta besteko populazioak ugaltzea.
Hori dela-eta,
txontak gero eta desberdinagoak ziren.
Azkenean, espezie
desberdinak sortu ziren batean eta bestean, eta ezin ziren
elkarren artean ugaldu.

Makroeboluzioa fosilen bitartez aztertzen da.

Mikroeboluzioak ez bezala, aldaketa handiak eragiten ditu:
eboluzio prozesuan hainbat aldaketa eragin ondoren, talde
taxonomiko berriak sorrarazten ditu eta beste batzuk
desagerrarazten ditu.
Esate baterako, makroeboluzioaren
bitartez sortu dira hegaztiak eta ugaztunak narrastietatik.

Teoria sintetikoaren arabera, mikroeboluzioa zenbait
mekanismo genetikok sortzen dute; hala nola, mutazioek.

Baina aldaketa horiek denboraldi luzean gertatzen direnean
eta ugaritzen direnean, makroeboluzioa gauzatzen da,
espeziazio prozesu jarraituaren bidez.

Makroeboluzioa gerta dadin, ezinbestekoa da organo berriak
sorraraziko dituzten egitura anatomikoak aurretik esistitzea.

Horrez gain, organismo talde berriek bizitzeko habitat
populatu gabeak ere esistitu behar dute, eta izaki berrien
biziraupena ziurtatuko duten aparteko abantailak ere izan
behar dute.
Mekanismo horiengatik sortzen dira organismo
berdinetik hainbat linea dibergente.   [Less]

4. HE. ZIURTASUN-MAIILAK ETA ARGUDIAKETA ESKOLA ETA GIZARTEA 1. NAUFRAGOAK Inplikatzen ote gara gizarte gaietan? Ala bestek atera behar dizkigu babak eltzetik? Norainokoa da gure ardura gizartearen arazoetan?...   [More]

4.
HE.
ZIURTASUN-MAIILAK ETA ARGUDIAKETA
ESKOLA ETA GIZARTEA
1.
NAUFRAGOAK
Inplikatzen ote gara gizarte gaietan? Ala bestek atera behar dizkigu babak eltzetik? Norainokoa
da gure ardura gizartearen arazoetan?
► Lehenik, Anjel Lertxundiren artikulua irakurri (NAUFRAGOAK) eta ondorengoak zehaztu:
- Zein da artikulu honetan “naufrago” hitzari egozten zaion esanahia?
- Zer esan nahi du idazleak etika eta gizartearen arteko erlazioa Guadianaren antzekoa
dela dioenean? Eta Santa Barbararen aipamenarekin?
- Zertan aldatu da gure jarrera azken urteotan?
- Zergatik kritikatzen du nolabait 0,7ren aldarrikapena?
- Zer egin beharko genuke herritarrok, Lertxundiren iritziz?
► Aipatutako ideien inguruan eztabaidatu ikaskideekin, iritziak alderatzeko.

► Gai honetan zehar ziurtasun-mailen inguruan ariko gara, alegia, nola adierazi dena delako
ideiari buruz dugun ikuspegia.
Testutik ideia hauek jaso ditugu; bakoitzari dagokion “etiketa”
jarri ziurtasun-maila kontuan hartuta:
EZINEZKOTASUNA / ZALANTZA / ZALANTZA HANDIA / USTEA / POSIBLETASUNA
ESALDIAK ZIURTASUN-MAILA
1.
Ematen du gizarteak etikaren premia bizi duela
2.
Anjel Lertxundi zalantzan dago etika eta gizartearen arteko erlazioa
aldika boladan jartzen den zera besterik ez ote den
3.
Bere ustez, ez dirudi geure eguneroko bizitzaren talaiatik begiratuz
gero, gizarteari etika interesatzen zaionik.

4.
Berak uste du zoriontasuna eta erantzukizuna bateragarriak direla.

5.
Badago erantzukizuna eskubideen gainetik jartzea.
Izan ere, garai
batean sariaren esperantzak lanaren gaitzak estaltzen zuen eta horrek
bideragarri egiten zuen aipatutako jokabidea
6.
Anjel Lertxundik zalantzan jartzen du gizabanakoak balore moralen
ardatz denik
7.
Balore sozialen defentsa ez dagokie ordezkari politikoei soilik
8.
Ez da zilegi erantzukizun etikoa eta ordezkaritza politikoa estuki
loturik egotea
9.
Erantzukizuna transferiezina da
10.
Ez dugu pentsatu behar erantzukizuna politikariei delegatuz
kulpatik libre gelditzen garenik.

11.
Ezinezkoa da botoen bidez egindako okerren kulpak zuritzea
► Hurrengo testua ikasle batek idatzia da, ziurtasun-mailen jokoa kontuan hartuta.
Irakurri
eta lehendabizi, izenburu bat asmatu berak dioena islatuko duena.

- 1    [Less]

2007ko abendua Nº 41 Zkia. • LH: Irteerak • Santa Klara: 400 urte • San Andresak • JTM-HMG: Solidaritate proiektuak

Komunikatzen ikasi Txanelan 3 / 1 Txanela, KONPETENTZIETARANTZ BIDERATUTAKO PROIEKTUA SARRERA  Zer da konpetentzietan oinarritutako hezkuntza? …Badago gogoeta bat konpetentzietan oinarritutako curriculuma...   [More]

Komunikatzen ikasi Txanelan
3 / 1
Txanela, KONPETENTZIETARANTZ
BIDERATUTAKO PROIEKTUA
SARRERA
 Zer da konpetentzietan oinarritutako hezkuntza?
…Badago gogoeta bat konpetentzietan oinarritutako curriculuma planteatzea
justifikatzen duena eta honako honetaz ohartzearekin zerikusia duena: hezkuntza
formala oso akademikoa izan da eta, oraindik ere, horrelakoa da; gainera, ez ditu
gazteak behar bezala prestatzen subjektu gisa, herritar gisa, bizitza osoago bat bizi
dezaten, ezta lan munduan sartzeko edo bizitza osoan zehar ikasten jarraitzeko ere.

Konpetentzietan oinarritutako curriculumak ohiko curriculum akademikoaren ordezkoa
izan nahi du, “jakite”aren logikatik “egiten eta erabiltzen jakite”aren logikara igarotzen
baita.
Ikuspegi horretatik, garrantzitsuena ez da, esaterako, batuketak, kenketak eta
biderketak egitea, ezagutza horiek bizitza errealeko arazo batean aplikatzen jakitea
baizik.
Argi dago “egiten jakite”ko beharrezkoa dela “jakitea”, baina “jakitea”k berezko
balioa galtzen du, eta erabileraren mende jartzen da.
Hala, teoriaren eta praktikaren
arteko banaketa edo jakintzaren eta ekintzaren artekoa murriztu daiteke.

“Oinarrizko konpetentzia” kontzeptuak garrantzizkoa den ñabardura bat eransten
dio “konpetentzia” kontzeptuari.
Ez da aski ikaslea konpetentea izatea; aitzitik,
ezinbestekoa da bizitza osorako oinarrizkoak, garrantzizkoak eta ezinbestekoak izango
diren konpetentziak bereganatzea.
Funtsean, hezkuntza, oro har, eta, bereziki, oinarrizko
hezkuntza ikusteko eraren aldaketaren ondorioz, praktikan eragina izango duen aldaketa
da.
Batetik, Oinarrizko Hezkuntzaren funtzioak zabaldu egin dira.
Eskolaren funtzio
tradizionala alfabetatzea eta ikas-arloen bidez oinarrizko ezagutzak irakastea izan da,
eta egun, funtzio akademiko hori baino zabalagoak diren funtzioak betetzea eskatzen
zaio: pertsona osoaren garapenaz arduratzea (alde fisikoa, kognitiboa, komunikatiboa,
soziala eta afektiboa besarkatuz), lana egiteko eta herritar arduratsua izateko
konpetentziak garatzea eskatzen zaio.
Bestetik, azkenaldian gero eta argiago ikusten da
ezagutzak etengabe aldatzen eta biderkatzen doazela.
Buruz ikasten diren ezagutzak
sarritan epe motzean zaharkituta geratzen dira, eta bestetik, ezin dira guztiak ikasi.

Eskolak ezin ditu esparru zientifikoan, teknologikoan, sozialean eta kulturalean sortzen
diren ezagutza guztiak irakatsi, eta are gutxiago, ikasleek horiek ikasi.
Baldintza
horietan, eskola derrigorturik dago ezagutzen artean funtsezkoak iruditzen zaizkionak
hautatzera eta, bereziki, bizitza osorako etengabe ikasten ikasteko oinarrizkoak izango
diren konpetentzia instrumentalak lantzera.
Gainera, bizitza osorako hezkuntza
iraunkorraren ikusmoldeak ezagutza akademikoak barneratzeko larritasun hori
erlatibizatu egiten du, eta denbora esparru zabalago batean kokatzen du.
Bada beste
arrazoi bat, izaera etikoa duena, oinarrizko konpetentzien planteamendua zuzentasun
eta berdintasun-irizpideekin funtzionatuko duen eskola inklusiboa lortzeko
bitarteko gisa justifikatzen duena; horrela, bizitzarako beharrezkoak dituzten oinarrizko
konpetentziak ikasle guztiek lortuko dituztela bermatzeko, eta bizikidetza erraztuko
duten oinarrizko erreferentzia komun batzuk izateko.

Aldaketa horiek pertsonak oinarrizko konpetentzietan prestatzea eskatzen du,
konpetentzia horietan pertsonaren garapeneko dimentsio guztiak bilduta (hezkuntza   [Less]

BALORAZIOAK ETA MEMORIA: Jarduera nagusiak: 1. - Berrikuntza ekintza honen bidez lortu nahi diren helburu, lan plangintza, lorpen eta ebaluaketaren adostea. * Berrikuntza-ekintzaren helburu nagusiak, lan...   [More]

BALORAZIOAK ETA MEMORIA:
Jarduera nagusiak:
1.
- Berrikuntza ekintza honen bidez lortu nahi diren helburu, lan plangintza, lorpen eta ebaluaketaren
adostea.

* Berrikuntza-ekintzaren helburu nagusiak, lan plangintza eta bakoitzaren ardura eta egin
beharrak zehaztu, honetarako ziklo bilera bat ibili da, saio honetara 3.
zikloan lana egiten
duten berezilariak ere konbidatuak izan ziren.

• Interneten aurkitu ditzakegun blog desberdinen ezagutza eta analista, itsura, edukien
antolaketa, kudeaketa, bilaketa estrategiak… Hau burutzeko hiru hilabete bat erabili da.

• Blog desberdinen azterketa burutu ondoren, geurea nolakoa izan beharko lukeen eztabaida
eta erabaki artesa.

• Blogean argitaratzeko kontutan izan beharko litzatekeen arautegia adostu.

• Arautegi hau jakitera eman ikasleei, on-line publikazio baten arduradun modura dituzten
erantzunkizunak azpimarratuz.

• Blogaren diseinua, erabaki hartzeak
• Edukiz osatzen hasi blog-a
• Egindakoaren ebaluaketa.

• Blog-a baliabide didaktiko modura integratu ikastetxeko eta bereziki 3.
zikloko
curriculumean.

2.
- Ikasleekin batera garatutako jarduerak eta horiek hezkuntza-prozesuan izan duten eraginaren
balorazioa.

* Motibazio lana.
Interneteko eduki argitaratzeak, argitaratze ardurak, edukiaren kalitatea,
informazio iturrien aipatzea…
• Blog-ean argitaratze-prozeduren berri eman.

• Blog-ean jarduteko bai argitaratu, bai komentatu, bai edukiren bat aldatu jarraitu
beharreko arawak, Arautegia.

• Egindakoaren errepaso, zuzenketa eta berridazteak egiteko jarraitu beharreko prozedura.

• Ebaluaketa
3.
- Helburuak noraino erdietsi diren, eta azpimarratzeko Alberdi positiboak.

* Alde batetik irakasleok elkar-lanean aritu behar izan gara, bazeuden zenbat prozedura
adostu beharra eta.
Alde batetik ikasleei egin beharreko eskakizunak, ikasleen parte
artzea non eta nola gauzatu behar zen, blogaren diseinua, eta azkenik ikasleei eskatu
beharreko aportazioak (testuak, ariketen erantzunak, beste batek eginikoari
baloraketak…)
Atal hau oso aberasgarria izan dela esan behar eta ez yugula arazo handiegirik izan
akordiotara iristeko.

• Oso positibotzat jotzen dugu ikasleek izan duten jarrera ekintza honetan, oso motibaturik
ibili dira eta beraien parte artesa handia izan dela aipatu behar da, Egia esan gure
aurreikuspenak era bat gainditu dira.

• Ekintzan partaide izan garenok, egunero, blog-a bisitatu, komentatu eta zenbat informazio
truke egiteko gunea sortu yugula esan dezakegu.
Zenbat momentutan etxeko lanak ere
bertan zintzilikatu ditugu eta ikasleak bertatik jaso izan dute informazioa.
Ohitura hau
mantentzea izango litzateke jarraiako helburua.

• Testu idatziei haseran baino askoz garantís handiagoa ematen diete gure ikasleek, idazten
duzun hori publikoa dela, edonorrek irakur dezakeela, badu bere garantiza eta bere indarra.

Esan beharrean gaude besteen testu eta aportazioak askoz modu zorrotzagoan zuzentzen
direla orokorrean.   [Less]

Klik 3. 0 bertsioaren berrikuntzak Hauek dira Klik 3. 0 bertsioaren berrikuntzarik aipagarrienak: • Testu ariketak orain arte ez zegoen ariketa mota bat da eta aukera desberdinak ematen ditu: Hutsuneak bete,...   [More]

Klik 3.
0 bertsioaren berrikuntzak
Hauek dira Klik 3.
0 bertsioaren berrikuntzarik aipagarrienak:
• Testu ariketak orain arte ez zegoen ariketa mota bat da eta aukera desberdinak ematen
ditu: Hutsuneak bete, testua osatu, letrak eta hitzak identifikatu eta hitzak eta parrafoak
ordenatu.
Ariketa hauetan laguntza leihoak ager daitezke eta erabiltzaileen erantzunak
ebaluatzeko era desberdinak eskaintzen ditu.

• Klikek txosten sistema berria dakar.
Erabiltzaileek egindako ariketa guztiak gordetzen dira
sistema honek erabiltzen duen datu-basean: Saioak, paketeak, ongi egindako ariketak,
saiakerak, erabilitako denbora.
.
.
Datu-baseak funtziona dezake sare baten barnean
konektaturik, eta fitxategi bakar batean gordeko du erabiltzaile eta talde guztien informazioa
kontutan hartu gabe saio bakoitzean zein ordenadore erabili den.
KlikDB utilitateak aukera
ematen digu datu-basearen mantenimendua egiteko eta aldagai desberdinetan
oinarritutako informazio estatistikoa ateratzeko.

• Ariketak inprimatu daitezke orain, eta orientazioa, irudiaren eskala, erakutsi beharreko
elementuak.
.
.
aukera daitezke.
Ariketaren aukerak menuaren barnean inprimatzeko
agindua zuzen-zuzenean ematen duen botoi berria dugu orain.

• Elkarketen kasuan, oraingoan, erlazioak esleitzeko leihoan alderantzizko ebazpena
egiteko sistema aukera dezakegu.

• Bertsio honetan puzzle bikoitzen kasuan kokapen erlatiboak seinalatu daitezke A leihotik
B leihoarekiko (orain arte aukera hau elkarketetan soilik egin zitekeen).

• Aukera desberdinak daude makoen [] artean ( multimedia edukiak eta agindu bereziak)
deiak egiten dituzten gelaxketan:
♦ Soinu digitaleko fitxategien (WAV) interpretazio zatiak seinalatu daitezke, edo
bideo digitalak (AVI), edota musikalak (MID).
Egitura honek murriztuko ditu
ariketekin doazen fitxategiak eta dei desberdinak eginen dizkio soinu fitxategi edo
musikal bakar bati.

♦ Testu ariketetan gelaxka bereziak sortu daitezke eta haietan erabiltzaileak aukera
izanen du bere ahotsa grabatzeko eta entzuteko, eta lehendik grabatutako, WAV
fitxategian, eredu fonetikoekin konparatzeko.
Klikek aukera emanen digu 10 “kasete
birtual” erabiltzeko ariketa bakoitzean.

♦ Era berean kanpoko programei deiak egin daitezke gelaxketatik abiatuta, beti ere
exekutagarria den fitxategia aipatzen dugula.

♦ Klik programa automatikoki bukatzeko aukera dugu orain gelaxka konkretu baten
edukia egiten denean edo mezu konkretua ateratzen denean.

• Bertsio berri honi esker karpeta desberdinetan dauden paketeak lotu ditzakegu, eta
horretarako lotzeko dauden aukeretan aipatu beharko dugu zein tokitan dauden.
Adibidez,
.
.
\hasiera.
pac adierazpenak martxan ezarriko du automatikoki oraingoa baina maila
beherago batean dagoen hasiera.
pac izeneko fitxategia.

• Aukera orokorrak izenekoan ere berrikuntzak daude:
♦ Laguntzaren laguntza desaktibatu daiteke (galdera marka duen botoiari buruz ari
gara hori aipatzen dugunean, normalean ariketen laguntzen leihoetan agertzen
dena, eta Klikaren dokumentazioa zabaltzeko erabiltzen dena).

  [Less]

2008ko ekaina Nº 43 Zkia. • Irteerak eta ikas bidaiak • JTM: Hirugarren Munduko Gazteak • Euskal Kultur Jardunaldiak • Kirolak 2007-08DBH4

Ikasten eta pentsatzen ikasi Txanelan 1 / 109 1. IKASTEN ETA PENTSATZEN IKASI Sarrera Konpetentzia kognitiboa garatzea lehentasun eta anbizio handiko eta etorkizunera begirako helburua da hezkuntza sisteman; izan...   [More]

Ikasten eta pentsatzen ikasi Txanelan
1 / 109
1.
IKASTEN ETA PENTSATZEN IKASI
Sarrera
Konpetentzia kognitiboa garatzea lehentasun eta anbizio handiko eta etorkizunera
begirako helburua da hezkuntza sisteman; izan ere, konpetentzia kognitiboaren bidez,
gizakia ezagutzak bereganatzeko eta sakon aztertzeko, prestakuntza eta lan
inguruneetan lehiatzeko, mundu anitz eta teknologikoan elkarrekin bizitzeko eta barne
munduan eta gainerakoekiko elkarreraginean bere burua hobeto ezagutzeko gai da.

Gizarteak ikasleek pentsamenduaren trebetasunak bereganatzeko eskatzen du, eta,
horren ondorioz, hezkuntzaren helburuen artean konpetentzia intelektual horiek sartzen
dira.
Ikasten eta trebetasunez pentsatzen ikastea lorpen asko erdiesteko bitartekoa da,
baina helburua ere bada berez.
Gizabanakoak ez dio inoiz pentsatzeari utzi behar,
irrazionaltasuna gizateriak aurrera egiteko oztopo nagusia baita.

Identifikatzeko, alderatzeko, sailkatzeko, aztertzeko, sintetizatzeko, serieak
egiteko, berritzeko, aurretik esateko, orokortzeko eta ebaluatzeko prozesuak, bai eta
adimena eta portaera arautzeko prozesuak ere, ezinbestekoak dira informazioa
bilatzeko, oinarritzeko, ebaluatzeko, aplikatzeko eta sortzeko ez ezik beste hainbat
gauza egiteko ere: etengabeko gizarte eta kultur aldaketetara egokitzeko; erabaki
zuzenak hartzeko -bai eta arriskua dagoenean eta ziurgabetasunezko egoeretan ere-;
gai gatazkatsuak malgutasunez, konpromisoz eta buruargitasunez konpontzeko;
pentsamenduaren ikaskuntzak eta trebetasunak barneratzeko eta aplikatzeko; eta
proposatutako edo defendatutako balioak kontuan hartzeko.
Hortik zentzuzko ondorio
hau ateratzen da: pertsona batek zenbat eta argiago hauteman bere ahalmen
kognitiboa, lortu nahi dituen helburuak eta bere eginkizuna betetzeko jarraitu
beharreko bidea, orduan eta motibazio handiagoa izango du ikasteko eta ahaleginak
egiteko.

«Ikasten eta pentsatzen ikastea» helburu handia da, eta ez da lortuko batbatean, ustekabeko gertakari baten bidez, baizik eta kontzientea, programatua,
etengabekoa eta ebaluagarria den esku-hartze baten bidez.
Ikerketen arabera,
heziketak arreta bera jarri behar du pentsamenduaren prozesuan eta edukietan, eta,
bi horiek egoki uztartuz gero, ikaskuntza esperientziak sortuko dira ikaslearengan;
horien ondorioz, ikasleak aldaketa esanguratsuak izango ditu adimenaren
berrantolaketan eta edukiak menderatzean.
Horrenbestez, curriculuma baliabide
egokia da pentsatzeko eta irakasteko; beraz, eskolaldiko urteetan, bibliografia
zientifikoaren arabera, pentsamendua eratzen duten gaitasunak ahalik eta modu
onenean garatzeko aukera izango du ikasleak.

Irudi honetan, «Ikasten eta pentsatzen ikasi» konpetentziaren edukiak daude,
gizakiaren pentsamenduaren bost azpikonpetentzietan antolatuta.
Hona hemen
azpikonpetentziak:
1) Jasotzen den informazioaren, ikasten diren kontzeptuen eta bizitzaren eta
pertsonaren beraren arazoen interpretazioa;
2) Informazio berriaren eta norberaren ekimenaren garapena;
3) Informazioa eta eratzen diren ideia eta judizio guztien ebaluazioa;
4) Erabaki garrantzitsuak hartzea, gehienbat, zailtasunak daudenean;
5) Arazo irekiak konpontzea -horretarako, aurreko prozesuak gauzatu behar dira-.

Horrez gain, irudian, konpetentzia horrek behar bezala funtzionatzeko erabili
beharreko baliabide kognitibo batzuk daude nabarmenduta.   [Less]

ComunicacionDistintaEUS 14/4/09 10:48 Página A

Klik 3. 0 bertsioaren berrikuntzak Hauek dira Klik 3. 0 bertsioaren berrikuntzarik aipagarrienak: • Testu ariketak orain arte ez zegoen ariketa mota bat da eta aukera desberdinak ematen ditu: Hutsuneak bete,...   [More]

Klik 3.
0 bertsioaren berrikuntzak
Hauek dira Klik 3.
0 bertsioaren berrikuntzarik aipagarrienak:
• Testu ariketak orain arte ez zegoen ariketa mota bat da eta aukera desberdinak ematen
ditu: Hutsuneak bete, testua osatu, letrak eta hitzak identifikatu eta hitzak eta parrafoak
ordenatu.
Ariketa hauetan laguntza leihoak ager daitezke eta erabiltzaileen erantzunak
ebaluatzeko era desberdinak eskaintzen ditu.

• Klikek txosten sistema berria dakar.
Erabiltzaileek egindako ariketa guztiak gordetzen dira
sistema honek erabiltzen duen datu-basean: Saioak, paketeak, ongi egindako ariketak,
saiakerak, erabilitako denbora.
.
.
Datu-baseak funtziona dezake sare baten barnean
konektaturik, eta fitxategi bakar batean gordeko du erabiltzaile eta talde guztien informazioa
kontutan hartu gabe saio bakoitzean zein ordenadore erabili den.
KlikDB utilitateak aukera
ematen digu datu-basearen mantenimendua egiteko eta aldagai desberdinetan
oinarritutako informazio estatistikoa ateratzeko.

• Ariketak inprimatu daitezke orain, eta orientazioa, irudiaren eskala, erakutsi beharreko
elementuak.
.
.
aukera daitezke.
Ariketaren aukerak menuaren barnean inprimatzeko
agindua zuzen-zuzenean ematen duen botoi berria dugu orain.

• Elkarketen kasuan, oraingoan, erlazioak esleitzeko leihoan alderantzizko ebazpena
egiteko sistema aukera dezakegu.

• Bertsio honetan puzzle bikoitzen kasuan kokapen erlatiboak seinalatu daitezke A leihotik
B leihoarekiko (orain arte aukera hau elkarketetan soilik egin zitekeen).

• Aukera desberdinak daude makoen [] artean ( multimedia edukiak eta agindu bereziak)
deiak egiten dituzten gelaxketan:
♦ Soinu digitaleko fitxategien (WAV) interpretazio zatiak seinalatu daitezke, edo
bideo digitalak (AVI), edota musikalak (MID).
Egitura honek murriztuko ditu
ariketekin doazen fitxategiak eta dei desberdinak eginen dizkio soinu fitxategi edo
musikal bakar bati.

♦ Testu ariketetan gelaxka bereziak sortu daitezke eta haietan erabiltzaileak aukera
izanen du bere ahotsa grabatzeko eta entzuteko, eta lehendik grabatutako, WAV
fitxategian, eredu fonetikoekin konparatzeko.
Klikek aukera emanen digu 10 “kasete
birtual” erabiltzeko ariketa bakoitzean.

♦ Era berean kanpoko programei deiak egin daitezke gelaxketatik abiatuta, beti ere
exekutagarria den fitxategia aipatzen dugula.

♦ Klik programa automatikoki bukatzeko aukera dugu orain gelaxka konkretu baten
edukia egiten denean edo mezu konkretua ateratzen denean.

• Bertsio berri honi esker karpeta desberdinetan dauden paketeak lotu ditzakegu, eta
horretarako lotzeko dauden aukeretan aipatu beharko dugu zein tokitan dauden.
Adibidez,
.
.
\hasiera.
pac adierazpenak martxan ezarriko du automatikoki oraingoa baina maila
beherago batean dagoen hasiera.
pac izeneko fitxategia.

• Aukera orokorrak izenekoan ere berrikuntzak daude:
♦ Laguntzaren laguntza desaktibatu daiteke (galdera marka duen botoiari buruz ari
gara hori aipatzen dugunean, normalean ariketen laguntzen leihoetan agertzen
dena, eta Klikaren dokumentazioa zabaltzeko erabiltzen dena).

  [Less]

2008ko abendua Nº 44 Zkia. • Irteerak • JTM - HMG: Janari bilketa • Guraso Batzordea • Lehoi Erregea Aitor Azkoitia. LH4A

2007ko martxoa Nº 39 Zkia. • Euskaliten Zilarrezko Q-a • On Bosco: Jolasak • Inauteriak • Alai Batza: Kantaldia Piztu da Kristo, Aleluia! guregan dago, Aleluia!

TELP ikastaroa Horrelako egoerek, hainbatetan, gugan ondorio ezberdinak izaten dituzte: erantzun txar bat ematea, erantzun gabe eta minduta joatea, nekearen poderioz ezezagunekin askotan lehen hitza gaztelaniaz...   [More]

TELP ikastaroa
Horrelako egoerek, hainbatetan,
gugan ondorio ezberdinak izaten
dituzte: erantzun txar bat ematea,
erantzun gabe eta minduta joatea,
nekearen poderioz ezezagunekin
askotan lehen hitza gaztelaniaz
egitea… TELP ikastaroaren
bidez,tentsio-egoera horiei aurre
egiteko tresnak eskuratuko ditugu.

Ezaugarriak
> 10 orduko ikastaroa.

> Ikastaroa teoriko-praktikoa izango da.

> Bi ataletan banatuko da ikastaroa:
1 oinarri teorikoak
2 egoera komunikatibo desberdinetako
baliabide praktikoak landuko dira
> Dinamizatzaile edo tailer-gidari bat
arituko da saio guztian zehar.

> Tailerrean parte hartzen duten guztiei
ziurtagiria banatzeko aukera egongo da.

Norentzat?
Euskaraz egiteko gogoa duten
hiztunak.

Ordiziarrek lehentasuna izango dute.

Helburuak
1 Eguneroko hizkuntza-gatazkak
arrakastaz kudeatzeko tresnak
eskuratzea.

2 Euskaraz egiteari lotutako
deserosotasuna murriztea.

3 Euskaraz egiten dugun egoera
guztietan, edozein delarik, gustura,
eroso sentitzeko baliabideak eskuratzea.

4 Gure solaskidearen hizkuntza-egoera
edo hizkuntza-jarrera hobetzeko bideak
ikastea.

5 Egoera desberdin bakoitzean portaera
egokiena gauzatzen ikastea: ahalik eta
energia gutxien gastatuz eta ahalik eta
probetxu linguistiko handiena atereaz.

IZENA
ABIZENAK
HELBIDEA
HERRIA
E-POSTA
TELEFONOA
Datu pertsonalak
POSTA KODEA
MUGIKORRA
2,50¤ 2¤   [Less]

Ipuinak Filmak "Segunda variedad" Screamers (1995) " Podemos recordarlo por usted al por mayor’" Desafío Total (1990) "Impostor" El Infiltrado (2001) "El informe de la minoría" Minority Report (2002)...   [More]

Ipuinak Filmak
"Segunda variedad" Screamers (1995)
" Podemos recordarlo por usted al por
mayor’"
Desafío Total (1990)
"Impostor" El Infiltrado (2001)
"El informe de la minoría" Minority Report (2002)
"¿Sueñan los androides con ovejas
eléctricas?"
Blade Runner (1982)
Proposamena:
• Mintegiko partaide bakoitzak ipuin bat eta ipuin horri dagokion filma
landuko ditu.

• Blade Runner bakarrik film bertsioan landuko da.

• Beste lau aukerak partaideen artean banatuko dira, ikasleek lan
desberdinak egin ditzaten.

• Proposatzen den sekuentzia:
1.
Ipuina irakurtzen da.
Aukerak: irakasleak hasten du irakurketa gelan eta
falta dena ikasleek irakurri behar dute beren kabuz; irakasleak
aurkezten du ipuina eta ikasleek irakurtzen dute.
.
.
(talde handian /
bakarkako lana)
2.
Narrazioaren elementuak eta zenbait ezaugarri aztertzen dira.

Horretarako, fitxa bat jarraitu daiteke
3.
Filma ikusi ondoren, elementu horiek filmean nola tratatzen diren
jasotzen da (horretarako, lehen aipatutako fitxa erabili daiteke).

Horrela, gidoi bat jarraituz (aipatutako fitxa), kontaketaren bi bertsioen
artean konparazioa egiten da (bakarkako lana).

4.
Fitxa horretan oinarrituta blogean argitaratzeko testu bat prestatzen da
(talde txikietako lana).

5.
Blade Runner ikusi eta aztertu, aurretik landutako istorioen ezaugarriak
honetan ere, betetzen diren .

• Gai berekiko beste hainbat jarduera egin daitezke.

• Lanak argitaratzeko eta konpartitzeko erabiliko dugun tresna: ikastetxeen
arteko Zine Kritika bloga.

• Egutegia:
URTARRILAK 12: plangintza adostea, blogen teknikaz trebatzen jarraitzea.

OTSAILAK 9: egindakoaren jarraipena, blogen teknikaz trebatzen jarraitzea.

MARTXOAK 9: egindakoaren jarraipena, blogen teknikaz trebatzen jarraitzea.

APIRILAK 27: egindako lanaren aurkezpena eta balorazioa.

MAIATZAK 11: mintegiaren balorapena eta datorren ikasturterako plana definitzea.

Lan komuna egiteko epea: ASTE SANTUA.

  [Less]

2009ko ekaina Nº 46 Zkia. • Haur Hezkuntza Zabalegin • DBH ikas bidaiak • 16. Korrika • Anaitasuna 75 DBH42008-09

2007ko ekaina Nº 40 Zkia. • DBH ikasbidaiak • Alai Batza. Kluben topaketa • Maria Laguntzailea. Jolasak • Zilarrezko Q agiria jasotzea 2006-07DBH4

Igel talde bat basotik zebilenean, bi igel zulo batean erori ziren. Beste igelek ikusi zuten zulo zakonetik ateratzea zaila zela. Igelek gomendatu zieten amore emetea eta han hiltzea. Igel batek gomendioa entzun...   [More]

Igel talde bat basotik zebilenean, bi igel zulo batean
erori ziren.
Beste igelek ikusi zuten zulo zakonetik
ateratzea zaila zela.
Igelek gomendatu zieten amore
emetea eta han hiltzea.

Igel batek gomendioa entzun eta gero erabaki zuen
salto egiteari ustea eta hil zen zuloan.
Besteak gogoz
salto egiten jarraitu zuen eta azkenean zulotik ateratzea
lortu zuen.

  [Less]

0-5 URTE: AIPATU EZIN DENAZ HITZ EGITEN (HERIOTZARI BURUZKO KOMUNIKAZIOA) 6-11 URTE: BERDINTASUNEAN HEZTEN… OSOTASUNEAN BIZITZEN! 12-18 URTE: NERABEZAROA ETA AUTO-ESTIMUA ZALANTZEN TXOKOA EUSKARA DEPARTAMENTUA:...   [More]

0-5 URTE:
AIPATU EZIN DENAZ HITZ EGITEN
(HERIOTZARI BURUZKO KOMUNIKAZIOA)
6-11 URTE:
BERDINTASUNEAN HEZTEN…
OSOTASUNEAN BIZITZEN!
12-18 URTE:
NERABEZAROA ETA AUTO-ESTIMUA
ZALANTZEN TXOKOA
EUSKARA DEPARTAMENTUA:
“ETXEAN ZER IKUSI, HURA IKASI”
0-5 AÑOS:
HABLEMOS DE LO QUE NO SE PUEDE
HABLAR (LA COMUNICACIÓN SOBRE
LA MUERTE)
6-11 AÑOS:
BERDINTASUNEAN HEZTEN…
OSOTASUNEAN BIZITZEN!
12-18 AÑOS:
ADOLESCENCIA Y AUTOESTIMA
EL RINCÓN DE LAS DUDAS
DEPARTAMENTO DE EUSKARA:
“ETXEAN ZER IKUSI, HURA IKASI”
seme-alabak
Gurasoentzat aldizkaria / Revista para padres y madres
Ordizia - Itsasondo - Arama - Altzaga4.
alea / 4º número
L.
G.
: SS-1023/07
DROGA-MENDEKOTASUNEN PREBENTZIO ZERBITZUA
SERVICIO DE PREVENCION DE DROGODEPENDENCIAS
ALTZAGAKO
UDALA
ARAMAKO
UDALA
ITSASONDOKO
UDALA
ORDIZIAKO
UDALA   [Less]

Donostia - San Sebastián, 1 – 01010 VITORIA-GASTEIZ Tef. 945 01 83 85/86 – Fax 945 01 83 35/36 – 945 01 84 22 – E-mail: educauei@ej-gv. es HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA DEPARTAMENTO DE...   [More]

Donostia - San Sebastián, 1 – 01010 VITORIA-GASTEIZ
Tef.
945 01 83 85/86 – Fax 945 01 83 35/36 – 945 01 84 22 – E-mail: educauei@ej-gv.
es
HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE
ETA IKERKETA SAILA
DEPARTAMENTO DE EDUCACIÓN,
UNIVERSIDADES E INVESTIGACIÓN
A GRIPEA.
1.
ZK.
2009KO ABUZTUA.

HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILAREN
JARRAIBIDEAK.

EAE-KO IKASTETXEETARAKO GOMENDIOAK, NEURRIAK ETA
JARDUTEKO ARAUAK A/H1N1 GRIPEAREN KASUAK AGERTZEKOTAN
Kasuaren definizioa: Sukarra > 38º eta gutxienez arnas infekzio akutuaren bi
zeinu edo sintoma (eztula, sudur-kongestioa, arnas zailtasuna, buruko mina,
eztarriko mina, giharretako mina, ondoez orokorra).
Beherako eta gorakoekin
batera ager daiteke.

Sintomatologiak 5 eta 8 egun artean irauten du, eta gaixotasuna hasi eta 7
egun beranduago ere kutsa daiteke beste pertsonei.

Gomendio hauek hezkuntza-erakundeetako agintarientzat dira, ikastetxeetan A
gripearen transmisioa saihestearren.

GOMENDIOAK
Gure herrian, A H1N1 gripearen koadro klinikoa modu arinean agertzen da
kasu gehienetan.
Hortaz, egoera epidemiologikoak oraingoaren antzera
jarraitzen duen artean, hauxe pentsatzen da:
1.
Pandemiaren hedapen-maila ikusita, gaur egun eta arau orokor gisa,
ikastetxeak ixtea ez da gomendagarria.

2.
Eskolara iristean sintomak (sukarra edo buruko, eztarriko, giharretako
minak, eztula, mukiak) dituzten ikasleak edo eskola-aldian gaixotzen
direnak badaude, aita-amei edo tutoreei jakinarazi behar zaie,
lehenbailehen etxera bidaltzeko.

3.
Kasu horretan, ikaskideengandik bereiziko dira aitak, amak edo tutoreak
iritsi arte, horiek zain ditzaten.
Kutsapenak saihesteko, maskara bat
jarriko zaie eta, ezin bada, zaintzen duen pertsona ez zaio metro bateko
baino distantzia txikiagora hurbilduko.

4.
Ikasle erasanak etxean egongo dira sintomatologia desagertu eta 24
ordu beranduago arte, eta inoiz ez 7 egun baino gutxiago.

5.
Langile baten kasuan, etxean egongo da sintomatologia desagertu eta
24 ordu beranduago arte, eta inoiz ez 7 egun baino gutxiago, eta
dagokion laneko bajaren bidez justifikatu beharko da.

6.
Arrisku-faktoreren bat (1) duten ikasleak eta ikastetxeko langileak euren
osasun-zentrora joango dira sintomatologia agertuz gero.

7.
Langileek botatzeko eskularruak erabiliko dituzte higiene- eta garbiketalanak egitean.   [Less]

…TEORIA EBOLUTIBOAK Eboluzio biologikoa Bioaniztasunaren jatorria Denboran zehar espezieek izaten duten aldaketa-prozesuari esaten zaio eboluzio biologikoa. Izaki bizidun guztiek jatorri bera dute. Aniztasun...   [More]

…TEORIA EBOLUTIBOAK
Eboluzio biologikoa
Bioaniztasunaren jatorria
Denboran zehar espezieek izaten duten
aldaketa-prozesuari esaten zaio eboluzio
biologikoa.

Izaki bizidun
guztiek jatorri bera
dute.
Aniztasun
biologikoa
milioika urtetako
eboluzioaren
eraginez sortu da.

Eboluzioak sortu ditu gure planetako
espezie mota ugariak.
Aurretik egondako
espezieetatik sortu dira espezie guztiak.

Halaber, oraingo espezieek beste batzuk
sortuko dituzte gerora.

Espezieen jatorriari buruzko bi teoria mota
daude.

• Fixismoa.
Espezieak aldaezinak dira; hau
da, bere horretan daude, sortu ziren
garaitik.
Gaur egun, fixismoa ez dute
zientifikoki onartzen.

• Eboluzionismoa.
Espezieak aldatu egin
daitezke eta beste espezie batzuk sor
ditzakete.
Gaur egun, zientzialariek
frogatutzat ematen dute eboluzioa gertatu
dela.
Hainbat teoria eboluzionista daude:
lamarckismoa, darwinismoa, teoria
sintetikoa eta oreka taidunaren teoria.

Fixismoa
XIX.
mendearen hasieran, naturalista askok
oraindik pentsatzen zuten espezieak ez
direla aldatzen denboraren poderioz.

Pentsamendu horretatik, fixismoa sortu
zen.
Teoria horren ideiak Hasieraren eta
beste liburu sakratu batzuen interpretazio
literalean oinarritzen ziren, batez ere.

Kreazionismoa onartzen zen.
Teoria
horren arabera, Jainkoak sortu zituen
espezieak, eta espezieak ez ziren batere
aldatzen denboraren poderioz.
Bibliaren
interpretazio literaletan oinarrituta, Lurrak
6.
000 urte bakarrik zituen.

Carl von Linneo naturalistak, esaterako,
sutsuki defendatu zuen fixismoa.
Hari esker
dugu gaur egun espezieen sailkapen
binomiala.
Linneok hau idatzi zuen: Izaki
mugagabeak hasieran sortu zituen adina
espezie mota daude.

Fosilak aurkitu izana ezustekoa izan zen
fixismoa defendatzen zutenentzat; izan ere,
iraganeko izaki bizidunen hondarrak ziren
fosilak, eta izaki haiek desagertuta zeuden.

Georges Cuvier naturalistak, paleontologiaren aitatzat hartzen denak, katastrofismoaren teoria proposatu zuen, espezieak
zergatik zeuden eta zergatik desagertzen
ziren azaltzeko.
Teoria horren arabera,
iraganean izan ziren, bai, oraingo izaki
bizidunak ez bezalako izakiak, eta aldatu
gabe bizi ziren denbora askoan.
Izaki
bizidun horiek bat-batean desagertu ziren,
hondamen natural baten ondoren.
Espezie
horiek desagertu ostean, beste batzuk sortu
ziren.
Fenomeno hori aldian behin
gertatzen omen zen.

Hainbat izaki
bizidun
desagerrarazi zituen
azken hondamen
handia, Cuvierren
arabera, ustez
gertatutako uholde
nagusia izango zen.

Lamarckismoa
Eboluzioari buruzko lehen teoria
transformismoa edo lamarckismoa izan
zen, Jean Baptiste de Lamarck
naturalistak proposatua.

Lamarcken ustez espezie batzuk eraldatu
eta beste espezie batzuk sortzen ziren
etengabe, historian zehar.
Teoria horrek bi
puntu hauek zituen oinarri:
• Organismoek konplexutasunerako joera
dute.
Organismoek forma soiletatik forma
konplexuetara eboluzionatzen dute.

• Organo bat askotan erabiliz gero, garatu
egiten da.
Inguruneko aldaketen ondorioz,
izaki bizidunak ingurunera egokitzen dira,
eta hori dela-eta, zenbait organo aldatu
egiten dira, erabiltzen direlako edo
erabiltzen ez direlako.
Funtzioak sortzen
du organoa; ez erabiltzeak, berriz,
endekatu egiten du.
Hori dela-eta,
jatorrizko ezaugarriak aldatu egiten dira
pixkana, eta moldaera-ezaugarriak edo
ezaugarri eskuratuak azaltzen dira.

• Ezaugarri eskuratuak heredagarriak dira.

Organismo batek ondorengoei transmiti
diezaieke bizitzan zehar inguruneak eragin
dizkion aldaketak.
Horregatik, Lamarcken
teoriari ezaugarri eskuratuen teoria ere
esaten zaio.

Genetikari buruz orain dakiguna kontuan
hartuta, Lamarcken teoria okertzat hartzen
da.
Ezaugarri eskuratuak ez zaizkie
ondorengoei transmititzen; izan ere, geneetan egon behar du ezaugarrien informazioak, ezaugarri horiek heredatzeko.   [Less]